Highlights of NATURE TRAILS at & around DAPOLI

Season of festival has started with holidays for many of us. With increasing awareness about environment & conservation, the new generation is

Sea Gulls - winter visitors; समुद्र किनारी दिसणारे सी गल्स

contributing their share by no fire crackers. This concern is worth appreciating.

सणांचे दिवस आले की सुट्यांचे कार्यक्रम आखले जातात. दैनंदिन जीवनाच्या धकाधकीतून लांब निसर्गरम्य ठिकाणी लोक काही दिवस घालवणे पसंत करतात. नवीन पिढीतील बरीच मुले फटाके

View of village Anjarle; पावसाळ्या नंतरचा शांत समुद्र - आंजर्ले

न वाजवता सण साजरे करताना दिसतात. त्यांच्यातील हा सकारात्मक बदल निश्चितच कौतुकास्पद आहे. काही लोक आणखी एक पाऊल पुढे जाऊन निसर्गाला जाणून घ्यायचा देखील प्रयत्न करतात. ते सकाळी लवकर पक्षी निरीक्षणासाठी आणि निसर्ग भ्रमणासाठी बाहेर पडतात. अशाच काही निसर्गप्रेमींसाठी  निसर्ग भ्रमणाचे कार्यक्रम घेण्याची संधी आम्हाला मिळाली.

Ring butterfly

Many people prefer to spend their holidays away from the daily life schedule. They choose places situated in nature’s lap & even attempt to learn about

Urena lobata - पावसाळ्यात उगवणारे हे झुडूप साधारणपणे ऑक्टोबर महिन्यात फुलते

nature. We got an opportunity to interact with few such groups through our nature trail activity.

Participants of nature trail got an opportunity to listen to various bird calls; they could see some types of birds. Birds like drongo & black winged kite displayed their typical flight style. Butterflies like sailor, grass yellow, ring butterfly, great eggfly pleased the eyes

Rice fields nearing harvesting; भातशेतीचा बदलता रंग कापणीचा मोसम जवळ आल्याचे सूचित करतो

with their fluttering. Various types of spiders amazed the participants with their feeding & web techniques.

Nature lovers on trail

2 nature trails were organized by Mr. Ashish Amrute – Amrute’s Nisarga Sahavas, Village Gavhe for members staying at his resort (9422052095 / 02358282315 /  http://nisargasahavas.com/). One trail was conducted for interested group of

Drongo; कोतवाल पक्षी

families from Pune who stayed at Mangalmurti Niwas – Jalgaon Dapoli (Dr. Ghangurde 9423877388 / 7798720748 / e-mail:  mangalmurtidapoli@gmail.com)

परतीचा पाऊस - दाभोळच्या खाडीतील दृश्य

This is also the time of change of season from monsoon to winter. It can be felt during the nature trail as well. Sighting / call of winter migrant bird species indicate this change of season. Leaves of deciduous trees show beginning of yellowing of leaves which will shed off over a period of

Rainbow - पाऊस संपता संपता असे इंद्रधनुष्य पाहायला मिळाले

next few days. Such trees will prepare themselves for flowering by shedding all the leaves. Most of the monsoon flora also show signs of drying up, going dormant only to sprout

Nature lovers on trail

during next monsoon season.

If you plan a Dapoli trip in forthcoming holidays you can also experience all these during nature trail at & around DAPOLI.

निसर्ग भ्रमणाचे २ कार्यक्रम श्री. आशिष अमृते – अमृते निसर्ग सहवास, गव्हे, दापोली (९४२२०५२०९५  / ०२३५८२८२३१५   / http://nisargasahavas.com/ ) यांनी आयोजित केले होते. येथे आम्हाला निसर्ग प्रेमी पर्यटकांशी संवाद साधायची  संधी मिळाली. दुसरा एक निसर्ग भ्रमण

Giant wood spider
Thunbergia - pure white colour of flowers against dark green leaves make them look even whiter; दह्याळीची पांढरी शुभ्र फुले

कार्यक्रम पुण्यातील निसर्गप्रेमी पर्यटकांसाठी आम्ही घेतला. ते मंगलमूर्ती निवास जालगावं, दापोली ( डॉ. घांगुर्डे ९४२३८७७३८८ / ७७९८७२०७४८ / e-mail:  mangalmurtidapoli@gmail.com)  येथे राहिले होते.

निसर्गात फिरताना ह्या सर्वांना भरपूर  प्रकारच्या पक्ष्यांचे आवाज ऐकता आले तसेच काही प्रकारचे

Tunnel spider - वाघोबा कोळी

पक्षी दिसले आणि काही पक्ष्यांची उडण्याची वेगळीच झलक बघायला मिळाली. विविध प्रकारच्या फुलपाखरांनी त्यांच्या रंगांनी मनाला मोहित केले. निसर्गातील इतर घटक जसे कोळी, कीटक, वनस्पती इत्यादींची देखील ओळख  करून घ्यायला सर्व उत्सुक होते. त्यांचा उत्साह निश्चितच स्तुत्य होता.

ह्याच वेळेला ऋतूही बदलत असतो.  पावसाळा संपून हिवाळ्याची सुरुवात झालेली असते. थंडीत ह्या परिसरात  येणारे स्थलांतरित पक्षी देखील या ऋतूबदलाची खात्रीच पटवून देतात. पानगळीचे वृक्ष हळूहळू आपल्या

Nature lovers on trail

पानांचे रंग बदलू लागतात. ही पाने पिवळी पडून गळून पडतात. संपूर्ण वृक्ष फुलण्यासाठी जणू स्वतःला तयार करतो. पाने नसलेला, फुलांनी पूर्ण भरलेला असा वृक्ष बघताना डोळ्याचे पारणे फिटतात. पावसाळी वनस्पतीसुद्धा वाळायला  लागतात आणि सुप्त अवस्थेत जायच्या तयारीत असतात – आपल्याला पुढच्या पावसात भेटण्याचा संदेश देऊन…….

Lemon Pansy - मनाला मोहित करणाऱ्या अनेक फुलपाखरांपैकी एक

आगामी काळात येणाऱ्या सुट्ट्यांमध्ये दापोली परिसरात फिरायला आल्यास आपणदेखील निसर्गाचा हा अनुभव घेऊ शकता.

NATURE Education Activities at DAPOLI (Marathi)

दापोली आणि परिसरातील

निसर्ग परिचय उपक्रम

शालेय विद्यार्थ्यांसाठी आम्ही कॉप्स नर्सरी गव्हे दापोली येथे आयोजित केलेल्या कार्यानुभव कार्यक्रमाच्या यशानंतर आता आम्ही आमच्या दापोली आणि परिसरातील निसर्ग परिचय उपक्रमाविषयी थोडक्यात माहिती देत आहोत.

सहजपणे आणि हसत खेळत निसर्ग परिचय असा हा २ – ३ किंवा ५ दिवसांचा कार्यक्रम दापोली येथे होऊ शकतो. आपली प्रवास, निवास व भोजन व्यवस्था आपणच करायची असून साधारणपणे १५ ते २० जणांचा गट योग्य ठरेल.  आपण आपल्या परिचित व्यक्तींना  किंवा काही विद्यार्थी व पालकांना एकत्रितपणे या उपक्रमासाठी आमंत्रित करू शकता. दापोली येथे सुखरूपपणे पोहोचणे आणि सर्व कार्यक्रम चांगल्याप्रकारे अनुभवून सुखरूपपणे आपापल्या स्थळी परत जाणे हे आपल्यापैकी कोणीतरी कुशल नेतृत्व करू  शकेल हे आपण पहालच. त्यासाठी आवश्यक त्या सर्व बाबींचा आपण योग्य प्रकारे विचार करून ह्या कार्यक्रमाचे नियोजन करू शकता.

कोणत्याही शनिवार / रविवारी किंवा आपल्या सोयीनुसार कधीही – उदा. – दिवाळी किंवा नाताळच्या सुट्टीत देखील ह्या कार्यक्रमाचे नियोजन आपण करू शकाल. आम्ही खालील टेबल मध्ये दिलेले उपक्रम आपल्यासाठी करण्यास उत्सुक आहोत. आपण दापोली किंवा परिसरातील गावांमध्ये आपल्या सोयीच्या ठिकाणी राहू शकता. आपला संपूर्ण प्रवास, राहणे, जेवणे व दापोली परिसरातील फिरणे हे सर्व आपल्यालाच करावयाचे आहे. आम्ही फक्त खालील कार्यक्रम आपणासाठी देऊ. ह्या कार्यक्रमांच्या आमच्या मानधनासाठी कृपया  आमच्याशी संपर्क साधावा.

एकूणच हा अनुभव सुखावह होण्यासाठी खालील काही गोष्टी लक्षात घेतल्यास बरे होईल.

  • येथे येताना प्रत्येकाने  आपापल्या गरजेनुसार आवश्यक ते साहित्य – उदा. – लोकरीचे कपडे, blanket, torch etc. साहित्य आपल्या सोबत आणावे.
  • camera, द्विनेत्री आणि इतर मौल्यवान साहित्य आपापल्या जबाबदारीवरच आणावे.
  • आमच्या विविध कार्यक्रमांपैकी एका कार्यक्रमामध्ये आपण समुद्रकिनारी चालणार आहोत पण त्यामध्ये समुद्राच्या पाण्यामध्ये जायची परवानगी नाही कारण ते धोकादायक ठरू शकते.
  • १५ / २० जणांच्या समूहामध्ये एकत्र राहताना, राहण्याचे ठिकाण आणि इतर  सोयींच्या बाबतीत ( रहायची जागा, पाणी, जेवण इत्यादी) समजून आणि जुळवून घ्यावे लागू शकते.
  • वरील सूचनांप्रमाणेच  आपल्या सर्वांच्या सुरक्षित आणि आरामदायक अशा अनुभवासाठी आपणही आवश्यक अशा गोष्टी वेळोवेळी सर्वाना सांगाव्या.
  • शहरातील गजबजाटातून ३ / ४ दिवसांसाठी आपण जेव्हा शांत आणि निसर्गरम्य अशा ठिकाणी जातो तेव्हा आपण सर्वांनी शांत राहून निसर्गाची शांतता तर कधी ऐकू  येणारे निसर्गाचे संगीत अनुभवण्याची तयारी ठेवायला हवी. आपण शांत राहून निसर्गाकडून खूप काही शिकू आणि अनुभवू शकतो.

आमचा कार्यक्रम हा माणसाच्या निसर्गाशी असलेल्या नात्याचे अंतरंग उलगडून दाखवण्याचा एक छोटासा प्रयत्न आहे. जर आपल्याला निसर्ग जाणून घ्यायचा असेल तर निसर्गात जायला हवं. यामध्ये निसर्ग जाणून घेणे किंवा निसर्गाबद्दल काही गोष्टी शिकणे  हा एक भाग आहे. आपणही निसर्गाचा एक घटक आहोत,  एक व्यक्ती म्हणून आपण निसर्ग  संवर्धनामध्ये काय करू शकतो हे जाणून घेण्यासाठी हा एक उपक्रम आहे.

अनु क्र उपक्रम  आणि कालावधी नियोजित ठिकाण उपक्रमाचा तपशील
निसर्ग भ्रमण(१ – १.५ तास) दापोली आणि परिसरातील कोणतेही योग्य  गाव चालेल सकाळी लवकर ७:०० ते ८:३०जास्तीत जास्त २० जणांचा समूह
खारफुटी वनांचा परिचय(१ – १.५ तास) आंजर्ले किंवा केळशी जवळील उतंबर गाव दिवसभरात कोणत्याही वेळी(शक्यतो दुपारची कडक उन्हाची वेळ सोडून)जास्तीत जास्त २० जणांचा समूह
शेतीला / बागेला भेट(१ – १.५ तास) दापोली आणि परिसरातील कोणतेही योग्य गाव चालेल दिवसभरात कोणत्याही वेळीजास्तीत जास्त ३० जणांचा समूह
रोपवाटिकेला भेट – फेरफटका आणि विविध प्रात्यक्षिके(२ –  २.५  तास) कॉप्स नर्सरी गव्हे – दापोली नर्सरीमध्ये विविध प्रकारच्या झाडांची ओळख. प्रात्यक्षिकासाठी साहित्य पुरविले जाईल परंतु यापैकी कोणत्याही गोष्टी आपल्याला बरोबर नेता येणार नाहीत.जास्तीत जास्त ३० जणांचा समूह
रोपवाटिकेत फेरफटका(१ तास) कॉप्स नर्सरी गव्हे – दापोली नर्सरीमध्ये फेरफटका आणि विविध प्रकारच्या झाडांची ओळख.जास्तीत जास्त ३० जणांचा समूह
रोपवाटिकेत  कार्यानुभव आणि विविध प्रात्यक्षिके(१ – १.५ तास) कॉप्स नर्सरी गव्हे – दापोली बी बियाण्याची पेरणी, रोपांची लागवड आणि विविध प्रात्यक्षिके. कार्यानुभवासाठी साहित्य पुरविले जाईल परंतु यापैकी कोणत्याही गोष्टी आपल्याला बरोबर नेता येणार नाहीत.जास्तीत जास्त ३० जणांचा समूह
स्लाईड शो / व्याख्यान(१ तास) आपण राहत असलेले ठिकाण पर्यावरण विषयक विविध विषय. प्रोजेक्टर आपल्याला उपलब्ध करावा लागेल. हि सुविधा आमच्याकडे नाही. तसेच विजेची उपलब्धताही लक्षात घ्यायला हवी.जास्तीत जास्त ५० जणांचा समूह
पर्यावरणीय खेळ(१ – १.५ तास) आपण राहत असलेले ठिकाण दिवसभरात कोणत्याही वेळीजास्तीत जास्त २० जणांचा समूह.
 ९ निसर्गाची / निसर्गातील काही घटकांची चित्रे काढणे आणि रंगवणे(१ – १.५ तास) आपण राहत असलेले ठिकाण आवश्यक ते साहित्य (कागद, रंग इ.) आम्ही पुरवू. रंगवलेली चित्रे आपण घेऊन जाऊ शकता.जास्तीत जास्त २० जणांचा समूह.